Srebrne plomby w trzonowcach to pamiątka po latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Wielu pacjentów nosi je od trzydziestu lat, nigdy nie sprawiały problemów, a mimo to co jakiś czas ktoś usłyszy, że trzeba je koniecznie wymienić.

Odpowiedź nie jest ani tak, ani nie. Zależy od stanu konkretnego wypełnienia, a nie od materiału jako takiego.

Czym jest amalgamat i dlaczego zniknął z gabinetów

Amalgamat to stop rtęci ze srebrem, cyną i miedzią. Przez ponad sto lat był podstawowym materiałem do wypełnień w zębach bocznych, bo miał cechy, których długo nie potrafiono odtworzyć: ogromną wytrzymałość na siły żucia, tolerancję na wilgoć podczas zakładania i niską cenę.

Od stycznia 2025 roku w Unii Europejskiej obowiązuje zakaz stosowania amalgamatu w leczeniu stomatologicznym, z wąskimi wyjątkami dla szczególnych wskazań medycznych. Powód jest przede wszystkim środowiskowy: rtęć z gabinetów i z krematoriów trafia do obiegu, a Unia realizuje zobowiązania konwencji z Minamaty dotyczącej ograniczania emisji rtęci.

To ważne rozróżnienie. Zakaz dotyczy zakładania nowych wypełnień, a nie usuwania tych, które już masz w zębach. Wcześniej, od 2018 roku, obowiązywał zakaz stosowania amalgamatu u dzieci poniżej 15 lat oraz u kobiet w ciąży i karmiących.

Czy stare plomby szkodzą zdrowiu

Główne organizacje zdrowotne, z Komisją Europejską włącznie, uznają utwardzone wypełnienia amalgamatowe za bezpieczne dla ogółu pacjentów. Rtęć w stopie jest związana chemicznie, a ilości uwalniane przy żuciu są znikome.

Co ciekawe, największa jednorazowa ekspozycja na pary rtęci następuje właśnie podczas usuwania wypełnienia wiertłem. Dlatego profilaktyczne wymienianie sprawnych plomb u zdrowej osoby nie ma uzasadnienia – naraża na więcej, niż daje.

Wyjątkiem są udokumentowana alergia na składniki stopu oraz sytuacje, w których pacjent ma ku temu wskazania ustalone z lekarzem. Jeśli podejrzewasz u siebie nadwrażliwość, to temat na rozmowę i test, nie na decyzję z internetu.

Kiedy wymiana jest naprawdę wskazana

Powód do wymiany daje stan wypełnienia i zęba, nie sam materiał. Wymieniamy, gdy widzimy:

• Próchnicę wtórną pod wypełnieniem albo przy jego brzegu – najczęstszy realny powód
• Szczelinę na granicy plomby i zęba, w którą wnikają bakterie. Amalgamat nie łączy się chemicznie ze szkliwem, więc z czasem taka szczelina powstaje niemal zawsze
• Pęknięcie ściany zęba – amalgamat rozszerza się i kurczy inaczej niż tkanki zęba, a po dwudziestu latach pracy potrafi rozklinować ząb od środka
• Wykruszony lub wyraźnie starty brzeg wypełnienia
• Ból przy nagryzaniu, który może świadczyć o pęknięciu korony zęba
• Szare przebarwienie tkanek wokół plomby w zębie widocznym w uśmiechu – to już wskazanie estetyczne

Wiele z tych rzeczy nie jest widocznych gołym okiem. Pęknięcie ściany i próchnica pod wypełnieniem pokazują się dopiero na zdjęciu, dlatego przy ocenie starych plomb korzystamy z cyfrowego RTG – orientacyjnie 50 zł za zdjęcie.

Czym zastąpić amalgamat

Wybór zależy od tego, ile zdrowej tkanki zostało po usunięciu starego wypełnienia. A zostaje jej zwykle mniej, niż widać przed zabiegiem:

• Wypełnienie kompozytowe – przy niewielkich i średnich ubytkach. Wiąże się chemicznie z tkankami i wzmacnia ząb. Orientacyjnie 300-500 zł w zależności od liczby powierzchni, w ramach stomatologii zachowawczej
• Inlay lub onlay – wkład wykonywany w laboratorium, gdy ubytek jest duży, ale ząb nie wymaga jeszcze korony. Kompozytowy orientacyjnie 1500 zł, pełnoceramiczny 2500-3500 zł
• Korona – gdy ściany zęba są osłabione lub pęknięte. Rozwiązania z zakresu protetyki zaczynają się od 1500 zł za koronę kompozytową długoczasową

Czasem po usunięciu starej plomby okazuje się, że próchnica sięga miazgi. Wtedy konieczne jest leczenie kanałowe i dopiero po nim odbudowa. Uprzedzamy o takiej możliwości przed zabiegiem, żeby nie było niespodzianek w trakcie.

Jak wygląda bezpieczne usunięcie

Przy zdejmowaniu amalgamatu stosujemy koferdam, czyli gumową osłonę izolującą ząb od reszty jamy ustnej. Do tego obfite chłodzenie wodą, ślinociąg o dużej mocy i cięcie wypełnienia na fragmenty zamiast rozwiercania go w pył. Wszystko po to, żeby ograniczyć ilość opiłków i par trafiających do ust.

Koferdam kosztuje 50 zł i przy tym zabiegu naprawdę ma sens. Poza kwestią rtęci poprawia też trwałość nowego wypełnienia, bo kompozyt wiąże prawidłowo tylko w suchym polu.

Jeśli zależy Ci na tym, żeby nowe wypełnienia w strefie uśmiechu były nie do odróżnienia od własnych zębów, dobieramy odcień kompozytu warstwowo – to już zakres stomatologii estetycznej.

Co zrobić ze swoimi srebrnymi plombami

Najrozsądniejsza droga to ocena, nie masowa wymiana. Sprawne wypełnienie sprzed dwudziestu lat może spokojnie zostać na miejscu i wystarczy je kontrolować co pół roku. Wymieniamy te, które faktycznie tego wymagają – i wtedy planujemy zabieg tak, żeby zrobić go raz, a dobrze.

Masz stare srebrne plomby i nie wiesz, co z nimi zrobić?

Umów się na przegląd w Meander Stomatologia na Ursynowie. Ocenimy każde wypełnienie ze zdjęciem RTG i powiemy wprost, które można zostawić, a które warto wymienić.

Umów wizytę online

22 648 61 09 | 577 882 471